15:47 26 Октябр 2020
Эфир
  • RUB133.19
  • EUR12153.63
  • USD10371.76
Колумнистлар
Ҳавола олиш
174230

Брюсселда ўтказилаётган Европа Иттифоқи саммити Алексей Навалний иши бўйича Россияга қарши санкцияларни эълон қилди.

Янги қора рўйхатга Россия Махсус хизмат, Мудофаа вазирлиги ва президент администрацияси, шунингдек, Органик кимё ва технологиялар давлат илмий-тадқиқот институтининг олти нафар юқори мартабали вакиллари киритилди. Манбаларнинг таъкидлашича, бу шахслар "заҳарлаш ҳақида билишган ёки уни режалаштиришда иштирок этган бўлиши мумкин".

Шундай қилиб, Европа Иттифоқининг фикрига кўра, Россия давлати сиёсий қотилликлар (уларга уринишлар) билан шуғулланади, бунинг учун гавжум жойларда кимёвий қуролдан фойдаланади. Европаликларнинг фикрига кўра, активларни музлатиш ва бир нечта, алоқадор бўлган Россия амалдорларининг киришини тақиқлаш - бунинг учун муносиб жазо бўлади.

Гўёки Россия томонидан амалга ошириладиган шундай ҳаракатлар, Европанинг мамлакатимиз билан ҳамкорликни қандайдир тарзда ўзгартириши учун сабаб бўлмайди. Бундан ташқари, Берлин ҳозирги воқеаларнинг ташаббускори ва ҳаракатлантирувчи кучи сифатида Москва билан "яхши ёки ҳеч бўлмаганда оқилона алоқалардан" манфаатдор, чунки ГФР ташқи ишлар вазири Хайко Мааснинг сўзларига кўра, содир бўлган воқеалар "жўғрофияни ўзгартирмайди" ва унинг мамлакати “савдо ва илмий алмашинув” билан яшайди.

Сўнгги пайтларда бу фактларнинг йиғиндисини Россиянинг қатъий риторикасида излаш керак.

Бу бир қарашда ғалати туюлиши мумкин, бироқ Европа Иттифоқи ўзининг бугунги қарори билан ҳақиқатан ҳам Россия билан қарама-қаршилигига сифат жиҳатидан янги хусусият берди. Бунинг нима эканлигини тушуниш учун яқин ўтмишни эслаш керак.

Бир неча йил давомида Ғарб ва Россия ўртасидаги муносабатларнинг кескинлашувига олиб келган учинчи ҳодиса бўлди. Биринчиси, 2014-2015 йилларда юз берган ва ўша пайтдаги нотинч воқеалар билан боғлиқ. Иккинчиси 2018 йилда Скрипаллар иши. Мана энди - Навальний билан содир бўлган воқеа.

Турли державалар доим бу жараёнларнинг ташкилотчиси ва ҳаракатга келтирувчи куч бўлган. 2010 йилларнинг ўрталарида АҚШ бу даврда Россияга қарши кучли босим кампаниясини олиб борадиган етакчи кучга айланди. Ўз навбатида, Скрипаллар можароси тўлиқ Буюк Британия томонидан гижгижланди.

Иккала ҳолатда ҳам Европа қитъаси бошқариладиган куч сифатида ҳаракат қилди, ундан Москва билан курашда асосий қурбонлар кутилган. Бундан ташқари, америкаликлар биринчи марта уддасидан чиқишди: тармоқ санкциялар ва Россиянинг унга қарши санкциялар алмашинуви натижасида айнан Европа Иттифоқи энг жиддий зарар кўрди. Бу кўтилган ҳолат эди, чунки Европа Иттифоқи учун Россия, АҚШ ёки Буюк Британияга қараганда, анча муҳим иқтисодий шерик ҳисобланади.

Европа оғриқли тажрибадан сабоқ олди ва анча тез ҳозирга қадар давом этаётган санкциялар урушини давом этди, улардан барча томонлар учун фойдасиз бўлган - вақти-вақти билан дипломатларни чиқариб юбориш ва чеки йўқ рўйхатларни тўлдириш шаклидаги чоралар.

Ҳатто илгари Ғарбда Россияга қарши кампаниянинг энг оғир авж олган даврида янграган Москванинг тинчлантирувчи ташқи сиёсий риторикаси биринчи навбатда - Европа қитъасига қаратилганлигини тахмин қилиш мумкин. Европа пойтахтларини прагматизм ва ақл-идрокка етиб бориш мақсад эди, чунки улар ўзларини Вашингтон ва Лондон қўлида итоаткор қуролга айлантиришларига йўл қўймаслиги керак эди.

Ва бунинг уддасидан чиқди.

Энди эса Европа – айнан Германия – бу картани мустақил ўйнашга қарор қилди, бунгача унинг коллектив Ғарб шериклари қилган эди:  баъзи бир мақсадларига эришиш мақсадида бутун дунёга улкан русофоб жанжални кўтариш.

Фарқи шундаки, агар АҚШ ва Буюк Британия чиндан ҳам Россияга қарши сезиларли таъсирга таянган бўлса, демак, бу ерда мақсад аниқ бошқа нарсада – шунчаки, Россияни эълон қилинган "жазо" яна мутлақо рамзий характерга эга. Бироқ, ҳозирда икки томонлама муносабатларнинг энг қиммат ва мўрт объект - "Шимолий оқим-2" - немислар томонидан эҳтиёткорлик билан қўриқланмоқда ва зарбадан олиб чиқилмоқда.

Эҳтимол, бу комбинация билан Берлин, шу билан бирга Париж ва Брюссель қулай ва одат бўлиб қолган восита "рус" мавзуни қўллаб, ўзларининг ички муаммоларини ҳал қилишмоқда, Навальний эса преференс карта ўйинидаги "болван" сифатида фойдаланилмоқда.

Ўн йил давомида иккинчи геосиёсий ролларда бўлган, шунингдек, иқтисодиёт, "савдо ва илмий алмашинув"га эътибор қаратган Европа мураккаб сиёсий-махсус хизматлар операцияларини амалга ошириш борасидаги маҳоратини йўқотди. Шу сабабли, Навальний воқеасининг ажойиб ёлғонлиги, блоггернинг икки марта заҳарланиш даъво қилишгача борилди. Ушбу фонда Скрипал ишида британияликлар юқори даражадаги профессионалга ўхшайди.

Европаликлар томонидан кимёвий қурол қўллаш ва сиёсий қотилликни содир этишга уринишда айбланган давлатга жазо сифатида кўрсатилаётган таҳдид бармоғи алоҳида таассурот қолдиради.

Шундай қилиб, агар Европа мустақил равишда бундай юқори ставкалар билан ўйинга киришга қарор қилган бўлса, катта ёшлилар сингари ҳақ тўлаш кераклигига ҳам тайёр бўлиши керак.

Ахир, катта сиёсатда ва Москва тасаввурида (бунга амин бўлиш мумкин), европалик шериклар учун чиндан ҳам таъсирчан чораларнинг турлари, соф иқтисодий, шунчалик тиришқоқлик билан четлаб ўтишга ҳаракат қилган чекловлар чегарасидан анча узоқроққа чўзилади.

Асосий мавзулар